Türkmenistan 2026-njy ýylyň oktýabrynda her ýyl geçirilýän Türkmen alabaýynyň baýramyny bellemäge taýýarlanýar. Şu ýylky baýramçylyk türkmen alabaýyny ýetişdirmegiň däp bolan sungatynyň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň reprezentatiw sanawyna girizilmeginden soň ilkinji gezek geçiriler.
Türkmen alabaýynyň baýramy her ýyl oktýabr aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilýär. 2026-njy ýylda bu sene 25-nji oktýabra gabat gelýär.
Alabaý dünýäniň medeni mirasynyň bir bölegi hökmünde
2025-nji ýylyň ahyrynda «Türkmen alabaý itlerini ýetişdirmek sungaty» ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň reprezentatiw sanawyna resmi taýdan girizildi.
Bu karar Nýu-Delide geçirilen Maddy däl medeni mirasy gorap saklamak boýunça hökümetara komitetiň 20-nji mejlisinde kabul edildi.
ÝUNESKO alabaýy berk beden gurluşy, wepalylygy, goragçylyk ukyplary we asuda häsiýeti bilen tapawutlanýan tohum hökmünde häsiýetlendirýär. Gurama diňe bir tohumyň özüne däl, eýsem ony köpeltmek we ýetişdirmek bilen bagly, nesilleriň dowamynda toplanan bilimlere hem-de tejribelere hem ünsi çekýär.
Olaryň arasynda güjükleriň dogulmagy we olara at dakylmagy bilen bagly däpler, haýwanlara ideg etmek hem-de bilimleri nesilden-nesle geçirmek ýaly tejribeler bar.
«Ýylyň türkmen edermen alabaýy» atly halkara bäsleşik
Baýramçylygyň esasy çäreleriniň biri däp boýunça «Ýylyň türkmen edermen alabaýy» atly halkara bäsleşikdir. Onuň ady ýylyň edermen türkmen alabaýyny saýlamagy aňladýar.
Bäsleşige tohumyň saýlanyp alnan wekilleri gatnaşýar. Olaryň gelip çykyşy, daşky keşbi, taýýarlygy we özüni alyp barşy bahalandyrylýar.
Soňky ýyllarda bu bäsleşik bilen bir hatarda türkmen alabaýynyň keşbini çeper beýan etmäge bagyşlanan bäsleşikler hem geçirilýär. Olara suratkeşler, heýkeltaraşlar, halyçylar, fotosuratçylar, neşirýat işgärleri we telewideniýe wekilleri gatnaşýarlar.
Bäsleşigiň geçirilmegi Türkmenistanyň tohumyň arassalygyny gorap saklamak we ony daşary ýurtlarda wagyz etmek boýunça alyp barýan has giň gerimli işleriniň bir bölegidir.
Nähili baýraklar gowşurylýar?
Esasy bäsleşigiň ýeňijisine däp boýunça gymmatly baýrak berilýär. 2025-nji ýylda geçirilen bäsleşikde ýeňiji bolan alabaýyň eýesine Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ak reňkli Toyota Camry V6 awtoulagy gowşuryldy.
2025-nji ýylda birinji orun Wepaly atly alabaýa berildi. Baýramçylygyň çäklerinde halyçylyk, nakgaşçylyk, heýkeltaraşlyk, neşirýat işi we teleýaýlym önümçiligi boýunça döredijilik bäsleşikleriniň ýeňijileri hem sylaglandy.
2026-njy ýylyň bäsleşiginiň ýeňijisi entek yglan edilmedi we baýraklar entek gowşurylmady, sebäbi Türkmen alabaýynyň baýramy öňde — 25-nji oktýabrda geçiriler.
ÝUNESKO-nyň ykrarnamasyndan soň täze dereje
2026-njy ýylyň baýramçylygy aýratyn ähmiýete eýedir, sebäbi ol bu däbiň ÝUNESKO tarapyndan halkara derejede ykrar edilmeginden soň geçirilýän ilkinji Türkmen alabaýynyň baýramy bolar.
Guramanyň 2025-nji ýyldaky karary asyrlaryň dowamynda alabaýlary köpeldip, olara ideg edip gelýän jemgyýetleriň bilimlerine we tejribelerine ünsi çekýär. ÝUNESKO-nyň bellemegine görä, bu däbe dürli nesilleriň wekilleri gatnaşýarlar we ol bilimleriň hem-de medeni tejribeleriň nesilden-nesle geçirilmegine ýardam edýär.
2025-nji ýylyň dekabrynda sanawa girizilmeginden soň Aşgabatda ÝUNESKO-nyň şahadatnamasyny gowşurmak boýunça ýörite dabara geçirildi. Onuň dowamynda belli türkmen alabaýlary we «Ýylyň türkmen edermen alabaýy» bäsleşiginiň ýeňijileri hem görkezildi.
Şeýlelikde, 2026-njy ýylda däp bolan baýramçylyk halkara ähmiýetli, resmi taýdan ykrar edilen maddy däl medeni mirasyň çäklerinde belleniler.
Öňde nämeler garaşýar?
Däbe laýyklykda, Türkmen alabaýynyň baýramy 2026-njy ýylyň 25-nji oktýabrynda belleniler.
Esasy çäreleriň tohumyň wekillerini görkezmegi we her ýyl geçirilýän «Ýylyň türkmen edermen alabaýy» bäsleşiginiň ýeňijisini kesgitlemegi öz içine almagyna garaşylýar.
Çäre geçirilenden soň 2026-njy ýylyň ýeňijisi, beýleki sylaglanan gatnaşyjylar we şu ýylky bäsleşik üçin bellenen baýraklar belli bolar.